به گزارش روابط‌عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، چهل و دومین نشست اندیشکده ادبیات پایداری با حضور سمانه خلف‌زاده سه‌شنبه ۱۰ شهریور ماه در سالن صفارزاده برگزار شد.

خلف‌زاده در این نشست به بحث دفاع مقدس سوم در شعر شاعران عرب پرداخت و گفت: شعر عرب پیوند عمیقی با هویت، تاریخ جامعه و سرنوشت جمعی داشته است. شاعر عرب وقتی جامعه با بحران روبه‌رو بوده صرفا زیبایی آفرین نبوده بلکه ثبت کننده حوادث و حافظه جمعی سخنگوی جامعه و زبان اعتراض بوده است.

این شاعر بیان کرد: شعر مثل تقویم عمل می‌کند و ما با خواندن شعر، متوجه می‌شویم چه حادثه‌ای در چه برهه‌ای رخ داده و شاعران درباره آن شعر نوشته‌اند پس شعر سند تاریخی است. اگر به تاریخ و میراث شعر عرب برگردیم می‌بینیم جنگ، حماسه، مقابله با دشمن، مرثیه، دفاع از جامعه، دفاع از ارزش‌ها از قدیم وجود داشته است.

او ادامه داد: شعر مقاومت و ادبیات پایداری پدیده‌ای باسابقه در شعر و ادبیات عرب است و آنچه در فرهنگ اسلامی مهم است این است که یک حادثه تاریخی، این سنت را به سطح بسیار عمیقی به نام کربلا رسانده است. کربلا فقط یک حادثه در گذشته نیست بلکه در فرهنگ شیعه یک حافظه زنده و فعال است. عاشورا مجموعه مفاهیمی را در اختیار ادبیات قرارداده است که شامل شهادت وفاداری، عهد، ظلم ستیزی، حق، باطل و مقاومت است و از همینجا شاعر برای بیان حادثه امروز به گذشته رجوع می‌کند و از کربلا استفاده می‌کند و آن را به زبان حال احضار می‌کند.

این شاعر عنوان کرد: در ۵ شعر مورد نظر و مورد بحث در این نشست، شهید معاصر در نسبت با امام حسین (ع) شناخته می‌شود و شهادت، امروز در نسبت با عاشورا شناخته می‌شود ومقاومت در ادامه زنجیره تاریخی تلقی می‌شود. در دوره معاصر این میراث تاریخی در قالب تازه‌ای ادامه پیدا کرده و از برجسته‌ترین ادبیات معاصر مقاومت ما بحث ادبیات فلسطین است که مسئله سیاسی نیست و مفاهیمی چون، وطن، هویت، آوارگی، اشغال و آزادگی را در بر می‌گیرد و همین باعث شده تا شعر به عنوان ابزاری برای حافظ حافظه تاریخی و هویتی تبدیل شود. شاخص ادبیات پایداری در قدیم کربلا و شاخص ادبیات پایداری معاصر فلسطین است.

او درباره بازتاب دفاع مقدس سوم در شعر اظهار کرد: در کتابی که ترجمه کرده‌ام و به زودی وارد بازار نشر خواهد شد ۱۲۴ شعر گردآوری شد که ۵۲ شعر از ۳۱ شاعر عراقی، ۲۶ شعر از ۱۵ شاعر لبنانی، ۱۷ شعر از ۶ شاعر یمنی، ۹ شعر از ۵ شاعر سوری، ۵ شعر از ۴ شاعر ایرانی و ۱۵ سروده از کشورهای فلسطین، تونس، نیجریه و ساحل عاج بود.  این آمار نشان می‌دهد که ما با پیکره شعری فراملی مواجه هستیم و اگر در برخی کشورها مثل کویت و بحرین نماینده نداریم به منزله عدم کنش ادبی در این کشورها نیست چراکه صحبت در چنین کشورهایی پیامدهای امنیتی به دنبال دارد.

خلف‌زاده همچنین به مقدمه کتابش درباره واکنش ادبی جهان اشاره کرد که بعد از شهادت رهبرمان موجی عظیم در جهان را به دنبال داشته و فضای اندیشه و احساس را در ملت‌های مسلمان بوجود آورده است.

این مدرس و شاعر اظهار کرد: این شعرها، صرفا در حد واکنش عاطفی باقی نمانده و شهادت صرفا فقدان شخصی نیست، شهید صرفا یک فرد نیست، کربلا صرفا یک تلمیح نیست و دشمن صرفا یک شخصیت سیاسی نیست بلکه ما با این شعرها به بحث حماسه می‌رسیم.

خلف‌زاده با قرائت ۵ شعر منتخب از شاعران عرب اظهار کرد: در این اشعار شهید فقط رهبر و سیاست‌مدار نیست بلکه وارث علی (ع)، مجاهد، فرمانده و نماد مقاومت است. دشمن در این اشعار با نام ساده معرفی نمی‌شود بلکه در شبکه‌ای از نمادهای تاریخی قرار می‌گیرد مثل فرعون، نمرود و اپستین. تا دشمن معاصر از بازیگر به نماد شر تبدیل شود.

او ادامه داد: این شعرها احساس دارند. سوگ دارند و عاطفه در آنها قوی است ولی شعرها دارای جهت هستند و صرفا احساس نیستند. شاعر غمگین می‌شود و به کربلا وصل می‌شود و کربلا به مقاومت متصل شده و مقاومت به عهد و عهد به آینده و انتظار فرج می‌رسد. عاطفه در این اشعار ماده خامی است که اندیشه به ان معنا می‌بخشد. سوگ زبان شعر شاعران است و مقاومت منطق شعر است.

خلف‌زاده با تاکید بر اینکه در شعر شاعران عرب زیبایی شناسی شعر در خدمت گفتمان مقاومت است و در نحوه سازماندهی معنا، تجلی پیدا می‌کند گفت: کربلا در این اشعار فقط تلمیح نیست بلکه شهادت را به معاصر می‌آورد و تاریخ را روایت می‌کند. در تمام اشعار از مرثیه به حماسه می‌رسیم ولی نقطه فقدان نقطه شروع است و ما در این اشعار از فرد به امت، مقاومت، مردم و مجاهد می‌رسیم.

او در پایان تاکید کرد: در این اشعار شهادت یک فرد به مسئله جمعی تبدیل می‌شود. پایان دفاع مقدس سوم در شعر شاعران عرب از رخداد تاریخی به روایت ادبی و از سوگ عاطفی به گفتمان مقاومت تبدیل شده و در این اشعار سوگ زبان عاطفه است اما مقاومت منطق اندیشه است و شهادت پایان روایت نیست بلکه آغاز روایت دیگری است که در آن راه شهید به حافظه، شعر و اراده نسل‌های بعدی هم ادامه پیدا می‌کند.